Glutenallergie in Nederland

Glutenallergie is een van de drie verschillende aandoeningen die door gluten kan worden veroorzaakt. De andere twee aandoeningen zijn bekend als coeliakie en gluten intolerantie. Er zijn belangrijke verschillen tussen de drie aandoeningen:

  • Gluten is een eiwit in tarwe. Het bestaat uit twee onderdelen, glutenine en gliadine. Glutenallergie is een allergie voor glutenine.
  • Glutenintolerantie komt voor wanneer het lichaam gluten verward voor schadelijke bacteriën. Het immuunsysteem probeert de gluten aan te vallen: dit zorgt voor vermoeidheid en verlaagt de weerstand.
  • Coeliakie is een genetische auto-immuun ziekte. Dit betekent dat mensen met coeliakie meestal bepaalde genen hebben die een heftige reactie hebben op gliadine met veel complicaties.

Glutenallergie is niet te verwarren met gluten intolerantie, wat een stuk minder ernstige symptomen en klachten veroorzaakt. Glutenallergie komt behoorlijk vaak voor in Nederland. Onderzoek toont aan dat ongeveer 1% van mensen in de westerse wereld glutenallergie heeft, maar het is mogelijk dat de percentage in feite hoger ligt.

Vaak wordt glutenallergie namelijk nooit ontdekt. Het is goed mogelijk dat zelfs 3 % van de bevolking in Nederland last heeft van glutenallergie.

De glutenallergie test:

Feces monster verzamelen voor ontlastingsonderzoek naar glutenallergie

Feces monster verzamelen voor ontlastingsonderzoek naar glutenallergie

Er zijn verschillende zelftest mogelijkheden om een glutenallergie test te nemen. Het is ook mogelijk middels ontlastingsonderzoek een glutenallergie test te doen.

In de ontlasting zijn sporen te vinden van de antilichaam die het lichaam maakt bij intolerantie voor het stof gliadine. Op darmklachten.nl kunt u direct online laboratorium onderzoek aanvragen. Bezoek darmklachten.nl voor meer informatie: darmklachten.nl

Verborgen glutenallergie

Er bestaat een grote groep mensen met een verborgen glutenallergie – een zogenaamde ‘stille coeliakie’.

Bij een verborgen glutenallergie is het niet altijd duidelijk wat de oorzaak van de klachten is. In zulke gevallen, wordt glutenallergie meestal nooit ontdekt. Er zijn veel mensen die brood niet goed kunnen verdragen, en bij sommigen is er mogelijk sprake van glutenallergie. Vooral mensen met vermoeidheidsklachten, hoofdpijn en een opgezette buik kunnen zich stukken beter voelen wanneer de gluten uit het dieet worden weggelaten.

Wat veroorzaakt glutenallergie?

Granen bevatten gluten waarvoor de mens allergisch kan zijn. Gluten bevatten kleine eiwit fracties zoals gliadine en endomysium waar het immuunsysteem antilichamen tegen aanmaakt die in het lichaam losgelaten worden. De antilichamen zijn bedoeld om door het lichaam gebruikt te worden om schadelijke organismes, zoals bacteriën, onschadelijk te maken. De antilichamen werken echter niet, wanneer ze worden aangemaakt in respons op de eiwit fracties in gluten – de antilichamen zijn ontworpen om invloed te hebben op levende organismes, niet op stukjes eiwit.

Het gevolg van glutenallergie is dat een aantal symptomen kunnen voorkomen. Meestal worden de symptomen veroorzaakt door de antilichamen.

Gluten zijn te vinden in tarwe, rogge en gerst bevatten stoffen zeer verwant zijn. Ook kamut en spelt6, bevat gliadine.  Deze granen kunnen bij glutenallergie dus niet worden gegeten.

Glutenallergie Dieet:

Een duidelijke glutenallergie die al op jonge leeftijd wordt ontdekt, is wel lastig voor het kind, maar schept in ieder geval een beetje duidelijkheid. Kinderen met een diagnose hebben de kans om tal van ziekten te vermijden.

Veel volwassenen met allerlei klachten merken vaak dat zij brood niet goed verdragen. Wanneer dit niet wordt aangetoond, is het moeilijk voor men zich levenslang te beperken tot een absoluut gluten vrij dieet.

Wanneer mensen met een niet aangetoonde glutenallergie toch brood eten, neemt op de kans het ontstaan van op kanker, dementie en onvruchtbaarheid toe.

Een glutenvrij dieet kan de neurologische problemen doen afnemen, maar dat is niet altijd het geval. Van de 26 coeliakie patiënten die neurologische problemen hadden en die glutenvrij aten, hadden nog 9 personen nog steeds klachten na het weglaten van gluten. Gevoel en vibratie waren verminderd in de armen of benen. (46). Hun pijngrens was hoger en de EMG´s vertoonde afwijkingen.

Ook een glutenvrij dieet kan vitamine tekorten veroorzaken. Coeliakie patiënten bleken hoger homocysteine gehaltes te hebben, in 37% was het foliumzuur gehalte van het bloed te laag en bij 20% het pyridoxaal-5-fosfaat gehalte (10).

Glutenvrij dieet studies:

In de volgende studie werden 3 groepen coeliakie patiënten met elkaar vergeleken:

Groep 1 = 110 coeliakie patiënten die levens lang een gluten vrij dieet hadden gevolgd.

Groep 2 = 85 die slechts als kind 1 jaar gluten vrij hadden gegeten.

Groep 3 = 165 nieuwe patiënten die nooit een dieet hadden gehad.

De patiënten uit groep 3 hadden de meeste botontkalking en auto-immuunziekten: atrofie van de darm zag men is alle patiënten van groep 3. Bijna iedereen die zich aan het dieet hield (op 1 persoon na) had een normale darm structuur. De groep die zich aan het dieet hield had normale tandemail terwijl de meeste schade werd gemeten in de groep die geen dieet waargenomen had.

Interessant is dat groep 2 baat had gehad bij het 1 jaar dat zij een glutenvrij dieet hadden gevolgd, bij minder dan de helft bleven beschadigde darmvlokjes over.

Slechts 1 jaar gluten vrij dieet als kind kan de complicaties van coeliakie sterk terug brengen(39).

Geen respons: Sommige mensen reageren niet op een glutenvrij dieet. Soms komt dit door dat zij tarwe eten die gluten vrij zijn gemaakt. De minieme hoeveelheid gluten die nog in deze producten aanwezig is kan de ziekte instant houden. Soms is er weefsel in de hersenen verloren geraakt waardoor de patiënt zich niet meer kan herstelen. Patiënten met darmklachten blijken zich altijd te herstellen na complete gluten eliminatie. Dat kan tussen de 2 weken en de 4 maanden optreden. Geheel normaal weefsel van de darm neemt men pas waar na 10 maanden (24).

Tarwe brood bevat ongeveer 10% eiwit, dit bestaat voor 80% uit gluten, ongeveer 8 gram gluten per ons brood, waarvan 4 gram gliadine. Bier bevat tot 200 mg gluten per liter. De gemiddelde glutenconsumptie per dag is 13.1 gram per dag (40)

Veel gluten vrije producten bevatten nog kleine hoeveelheden. Zo weinig als 1 mg gluten per dag kan coeliakie in stand houden (41).

Lactose:

In Italië had 24% van de personen met een lactose intolerantie antilichamen tegen gluten, vergeleken met 2% van de controle groep(47)

Nederlandse kaas wordt bedekt met een isolatielaag die gluten bevat. Dit is ongunstig voor coeliakie patiënten (48)

Voedingstekorten en Anemie:

Veel patiënten hebben tal van voedingstekorten (49 a). Om een aantal te noemen:

Foliumzuur

Van de 258 patiënten met een ijzer en/of foliumzuur gebrek hadden 28 een coeliakie. (49 b) Coeliakie patiënten hebben vaak bloedarmoede, verlaagde foliumzuur spiegels, laag serum albumine, serum ferritine, vitamine B12.

Calcium

Gebrek aan calcium door een slechte opname kan psychiatrische beelden veroorzaken, tintelingen in de mond en armen, depressie, botpijn en ontkalking (8).

Carnitine

Carnitine gehalte van het bloed was beduidend lager in coeliakie patiënten (8)

Vitamine B6

Mensen met een glutenallergie scheiden meer tryptofaan uit in de urine bij een belasting test: dit toont een vitamine B6 tekort aan. Serum pyridoxaal-5-fosfaat en de activiteit van pyridoxaalkinase in serum en het slijmvlies van e dunnen darm was afgenomen(50)

B12

Lage B12 spiegels komen vaak voor (12%) hierdoor ontstaat bloedarmoede, pernicieuze anemie, voordat men overgaat tot suppletie is het van belang ook de foliumzuur status te bepalen (51)

Vitamine E te kort

Vooral bepalingen van het vitamine E gehalte is van belang. Dit is verlaagd in patiënten met een gluten allergie en in diegenen die zich niet aan een dieet houden.

Glutenallergie test

Op Glutenallergie.info bieden wij informatie over de beste opties voor het nemen van een glutenallergie test. Het is belangrijk om te weten of je lichaam echt reageert op een schadelijke manier op gluten. Er zijn verschillende redenen waarom sommige mensen negatief reageren op gluten bevattende producten. De lichamen van sommige mensen creëren een antilichaam genaamd anti-gliadine. Dit antilichaam is een reactie op gliadine, een bestanddeel van gluten. Mensen die reageren op gliadine met antilichamen zijn “gluten intolerant”.

Mensen kunnen ook allergisch zijn voor glutenine, een andere component van gluten. Gliadine allergie betekent dat een ‘tarwe of gluten allergie’. Mensen met coeliakie ziekte hebben een ‘auto-immuunziekte’. Er zijn ook mensen die een negatieve reactie hebben op zetmeelhoudende producten in het algemeen. Deze mensen kunnen onder de indruk zijn dat ze intolerant zijn voor gluten, terwijl het in feite zetmeel en suikers die de schuld verdienen. Het is duidelijk dat er een verscheidenheid van subtiele verschillen zijn tussen gluten-intolerantie, glutenallergie, coeliakie en zetmeel intolerantie. Het is niet altijd duidelijk of (of welke) van deze aandoeningen aanwezig zijn. Om die reden, is het nemen van een glutenallergie test is een geweldige plek om te beginnen.

Waarom zou ik een glutenallergie test nemen?

Om te bepalen of u een glutenintolerantie of coeliakie hebt, kunt u een gluten intolerantie test aanvragen op darmklachten.nl.

Gluten-intolerantie kan vervelend zijn – van veel voedsel kan niet worden genoten zonder een prijs te betalen. Deze prijs verschilt per persoon. Sommigen worden een beetje moe, terwijl anderen misschien ernstige irritatie ervaren. In het algemeen is echter een glutenintolerantie eenvoudig te beheren. Er zijn vele grote glutenvrij alternatieven. Een glutenallergie is lastiger.

Coeliakie anderzijds, is zeer ernstig. Diagnose van coeliakie kan  een overvloed aan complicatieshelpen voorkomen, met inbegrip van schade aan de hersenen.

In feite, is het belangrijk dat veel meer mensen een glutenallergie test nemen omdat gluten is zo zelden wordt gediagnosticeerd. Gluten-intolerantie is het minst gediagnosticeerd stoornis in de VS! Alleen een op de tachtig mensen met glutenintolerantie wordt daadwerkelijk gediagnosticeerd. Om te zeggen dat de bekende gevallen van glutenintolerantie slechts het topje van de ijsberg vertegenwoordigen zou een understatement zijn. Een gluten-intolerantie test kan eindelijk de oorzaak van de jaren van ongemak, vermoeidheid en een slechte gezondheid aantonen.

Is er een glutenintolerantie test voor diagnose van coeliakie?

Het antwoord is simpel: nee. Er zijn geen glutenallergie testkits die diagnose van coeliakie kunnen geven. Dit is een belangrijk punt, en moet  heel  duidelijkworden gemaakt. Er zijn tests op de markt die beweren dat ze in staat zijn om coeliakie te detecteren. Dit is niet waar, deze tests alleen te meten anti-gliadine. Met andere woorden, de tests bepalen glutenintolerantie, maar niet coeliakie. Zelfs een medisch laboratorium kan coeliakie niet meten van een ontlasting- of bloedmonster. Als er een was test voor coeliakie, zou dat geweldig zijn. Het is gewoon niet het geval.

Hoe wordt coeliakie dan wel vastgesteld?

Coeliakie kan alleen worden vastgesteld met een endoscopie. Dit betekent dat een instrument  via de mond in de dunne darm wordt gebracht. Hier een wordt weefselmonster uitgeknipt voor de analyse. Het weefsel wordt onderzocht om te bepalen of deze beschadigd is op een manier dat kenmerkend is voor coeliakie.

Als er een eenvoudige test was voor coeliakie, zou het een zegen zijn – maar de wetenschap heeft nog niet een nauwkeurige test ontwikkeld. Het is onaangenaam en invasieve om een instrument ingebracht te krijgen via de mond en om intestinaal weefsel verwijderd te hebben. De aard van dit ingreep is een van de redenen waarom coeliakie niet gediagnosticeerd wordt in veel gevallen.

Dus wat is de zin van het nemen van een glutenallergie, kan je je afvragen? Een glutenallergie test kan allereerst vaststellen of gluten een probleem is. Zodra het is vastgesteld dat gluten in feite een reactie van het lichaam veroorzaakt, dan pas is het zinvol om een endoscopie te ondergaan. Met andere woorden, een  te ondergaan test kan helpen om een selectie van mensen t emaken die behoefte hebben aan endoscopie om te bepalen of coeliakie aanwezig is. Met een negatieve glutenallergie testresultaat, is het meteen duidelijk dat endoscopie niet nodig is, en is er geen kans op coeliakie.

Hoe nauwkeurig is een glutenallergie test?

De waarheid is, een gluten intolerantie test is minder nauwkeurig dan men zou hopen. Het wordt een beetje technisch, maar hier is hoe het werkt:

  • ongeveer een op de honderd mensen hebben glutenintolerantie (mensen met een prikkelbare darm syndroom [PDS] veel vaker).
  • de gluten intolerantie test heeft een specificiteit van 98%.

Wat 98% specificiteit betekent, is dat 98% van alle positieve resultaten juist zijn. 2% van de positieve resultaten zijn dus valse positieven.

Aangezien slechts 1% van de bevolking een positieve test heeft, zijn er twee valse positieve uitslagen voor elke terechte. Met andere woorden, de specificiteit van de test is98%, maar slechts 33% van positieve resultaten zijn werkelijk positief.

Houd het in gedachten, dit is het geval bij een steekproef. Mensen met PDS hebben een glutenintolerantie tot 4% van de tijd. Dus voor mensen met PDS, zal ongeveer 6 van honderd gevallen een positieve glutenintolerantie testresultaat krijgen. 4 (66%) zal een accurate positieve resultaat zijn, en 2 (33%) een valse positieve uitslag. Dit is een beetje beter, maar het is duidelijk er enige onzekerheid is ten aanzien van het nemen van een glutenintolerantie test.

Is het verwarrend? Absoluut. Helaas profiteren sommige bedrijven van de verwarrende formule die gebruikt wordt om de nauwkeurigheid van de test te bepalen. Zij presenteren hun producten als nauwkeuriger dan ze werkelijk zijn.

Wan wat vertelt de specificiteit echt over een product? Niets. Meer informatie nodig, zoals: Hoe vaak zijn er positieve resultaten?

Als een test positief is 50% van de tijd, en 98% specifiek is, zal 4% van de positieve resultaten vals positief zijn (2 van de 50). Als de test positief is slechts 1% van de tijd, zijn die valse positieve resultaten 2% van de tijd veel meer relevant (2 van de 3).

Mijn persoonlijke ervaringen met glutenallergie:

Ik begon glutenallergie.info omdat ik zelf een glutenallergie heb, die ongediagnosticeerd bleef voor het grootste deel van mijn leven. Aan de ene kant was ik in goede vorm en sterk. Aan de andere kant was ik altijd moe, werd  gemakkelijk ziek, en alles wat ik deed leek veel meer moeite te kosten dan het zou moeten.

Na jaren zo gevoeld te hebben was ik er aan gewend. Ik voelde dat er iets mis was, maar ik miste een referentiekader en wist het niet echt zeker. Mijn houding was: “het is wat het is, niet klagen.” Het was niet totdat ik  bijna 30 was dat ik eindelijk eenglutenallergie test nam, die hoge niveaus van anti-gliadine ontdekt heeft. Dit betekent dat mijn lichaam gliadine, een onderdeel van de gluten eiwit, ziet als een schadelijke pathogenen. In principe verwart mijn lichaam gluten voor schadelijke bacteriën, en probeert het aan te vallen.

Natuurlijk is gluten niet een pathogeen – het is niet eens iets levends. Dus het lichaam belandt in een eindeloze, zinloze strijd tegen een spookachtig tegenstander. Deze strijd heeft niet een echte tegenstander, maar wel een echte slachtoffer: het menselijk lichaam.

Vooral bij coeliakie zijn er een overvloed van echte en soms zeer ernstige gezondheidsrisico’s. Voor mensen met een glutenintolerantie, is het resultaat vaak een constante vermoeidheid en griep symptomen. Als mensen ziek zijn, worden de symptomen vaak veroorzaakt door de immuunreactie van het lichaam zelf – niet door de bron van de ziekte. Dit wordt constant ervaren door iemand met glutenallergie die toch gluten eet.

Gluten-intolerantie wordt vaak verward met coeliakie, of gezien als een allergie. In feite is het helemaal geen allergie, maar een auto immuunrespons. Het lichaam maakt een ander antilichaam in reactie op gluten dan bij andere allergieën. Bijvoorbeeld, met een pinda-allergie, maakt het lichaam IgE-antistoffen – hetzelfde geldt voor bijna alle allergieën – zelfs tarwe allergie (wat zo makkelijk te verwarren is met glutenallergie) activeert een IgE-antilichaam reactie. Gluten-intolerantie veroorzaakt echter een IgA respons. IgA-respons is normaal voorbehouden voor bacteriën. Met andere woorden, het lichaam vergist gluten voor bacteriën, en reageert overeenkomstig.

Bij een glutenintolerantie test wordt de ontlasting getest op de aanwezigheid van Iga. Anti weefsel-transglutaminase is het IgA respons die wordt getest. Gluten is een eiwit, en een van de componenten in gluten gliadine. Het lichaam maakt enzymen om gliadine af te breken, die ook kunnen worden gevonden in de ontlasting.

Osteoporose en glutenallergie

Glutenallergie, coeliakie, komt zeer vaak voor in de westerse wereld. Recent onderzoek toont aan dat 1 : 100 personen in de westerse1 deze aandoening heeft. Gluten treft men aan  in tarwe, rogge en gerst bevatten stoffen zeer verwant zijn. Ook kamut en spelt1, bevat gliadine en kunnen bij coeliakie niet worden gegeten. Gluten bevatten eiwitfracties zoals gliadine en endomysium waartegen antilichamen worden gevormd. Een glutenallergie is een auto-immuunziekte, een ernstige ziekte, daarom is het van belang personen met deze aandoening zo intensief mogelijk  op te sporen. De gevolgen van coeliakie kunnen zijn een eiwittekort, ijzergebrek en verlies van vitaminen en mineralen veroorzaken tal van klachten. Darmklachten uiten zich op verschillende manieren: gebrekkige spijsvertering, diarree, buikpijn, een opgezette buik, vermoeidheid, groeiachterstand of misselijkheid. Complicaties van coeliakie zijn onder andere: atopie, auto-immuun schildklieraandoeningen, reuma en neurologische aandoeningen.

Vitamine B6 gebrek kan een verminderde schildklierfunctie en depressiviteit tot gevolg hebben. Ook reuma kan samenhangen met een B6 tekort2. Foliumzuur en B12 tekorten kunnen een verhoogd homocysteine veroorzaken en daardoor een toename van hart- en vaatziekten.

Door een gebrekkige opname van calcium en andere mineralen kan botontkalking, osteoporose, ontstaan. Serologische testen bij met botontkalking  lieten zien 20% een glutenallergie had.

Het risico op botfracturen bij coeliakie patiënten bleek toegenomen met 13% ten opzichte van controles.

Ontlastingstesten zijn niet belastend en kunnen een eerste stap vormen in het aantomen van een stijging van antilichamen tegen glutenfracties.

a. Anti-gliadine-antilichamen: IgA antigliadine in serum en ontlasting hebben een specificiteit van 97%. Dat wil zeggen dat ook andere factoren een verhoging kunnen geven en bij een positieve uitslag er 35% kans is dat er coeliakie is. Bij coeliakie patiënten vond men een goede correlatie met IgA anti-gliadine antilichamen in de ontlasting3.

b. Anti-t-transglutaminase4 is een betrouwbare test. De combinatie van anri-gliadine en anti-tissue transglutaminase in de feces is aan te bevelen.

Literatuur

1. Forssell F, Wieser H.Spelt wheat and celiac disease Z Lebensm Unters Forsch. 1995 Jul;201(1):35-9.
2. Carroccio A, Vitale G, Di Prima L, Chifari N, Napoli S, La Russa C, Gulotta G, Averna MR, Montalto G, Mansueto S, Notarbartolo A. Clin Chem. 2002 Sep;48(9):1546-50.Comparison of anti-transglutaminase ELISAs and an anti-endomysial antibody assay in the diagnosis of celiac disease: a prospective study.

3. Luostarinen L, Himanen SL, Luostarinen M, Collin P, Pirttila T. Related Articles, Neuromuscular and sensory disturbances in patients with well treated coeliac disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2003 Apr;74(4):490

4. Michaelsson G, Kraaz W, Gerden B, Hagforsen E, Hjelmqvist G, Loof L, Sjoberg O, Scheynius A.
Increased lymphocyte infiltration in duodenal mucosa from patients with psoriasis and serum IgA antibodies to gliadin. Br J Dermatol. 1995 Dec;133(6):896-904